Wat is er gebeurd?
Het Bundeskriminalamt (BKA) heeft de cijfers over politiek gemotiveerde criminaliteit (PMK) voor het jaar 2025 gepresenteerd – en die markeren een historisch hoogtepunt sinds de invoering van de statistiek in 2001. In totaal werden 85.837 politiek gemotiveerde delicten geregistreerd, een stijging van ongeveer 2 procent ten opzichte van het voorgaande jaar. Al in 2024 werd voor het eerst de grens van 80.000 zaken overschreden. Ook de geweldsdelicten binnen dit domein namen toe: met 4.156 delicten steeg hun aantal met circa 1,2 procent.
Bijzonder opvallend is de toename binnen het domein PMK-links, terwijl rechts-extremisme qua aantallen nog altijd de grootste categorie blijft. Daarnaast registreert het BKA een aanhoudend hoog aantal gevallen van online haatcriminaliteit.
De details
De totale stijging van de PMK-cijfers in 2025 is volgens het BKA vooral toe te schrijven aan de ontwikkeling binnen het domein PMK-links: hier stegen de geregistreerde delicten met meer dan 35 procent naar 13.490 gevallen (2024: 9.971). Nog duidelijker is de stijging bij geweldsdelicten – deze namen met meer dan 42 procent toe naar 1.087 gevallen (2024: 762).
Het fenomeengebied PMK-rechts blijft met 42.544 delicten – ongeveer de helft van alle geregistreerde zaken – nog altijd verreweg de grootste categorie qua aantal, hoewel het totaal licht daalt (2024: 42.788). De geweldsdelicten binnen dit domein stegen echter met meer dan 7 procent.
Binnen het domein haatcriminaliteit werden 22.159 gevallen geregistreerd (2024: 21.773) – nog altijd een hoog niveau. Bijna een derde van deze delicten werd via internet gepleegd. Het constant hoge aantal xenofobe delicten (2025: 19.484, 2024: 19.481) blijft de belangrijkste drijvende factor, waarbij 73,7 procent van deze delicten werd toegeschreven aan het domein PMK-rechts. Antisemitische delicten stegen met 5,0 procent naar 6.548 gevallen, waarvan 47,2 procent verband houdt met het Midden-Oostenconflict.
Ook groepsspecifieke vijandigheid nam toe: vrouwenhaat-gerelateerde delicten stegen met 46,8 procent naar 819 gevallen (2024: 558) en bereikten daarmee een nieuw record. Delicten uit homofobie en transfobie ("queerfeindlich") groeiden met 12,8 procent naar 2.377 gevallen en zetten daarmee een meerjarige trend voort.
Delicten tegen ambts- en mandaatdragers daalden licht naar 5.797 gevallen (2024: 6.059), maar blijven op een hoog niveau. De begeleidende Kommunale Monitoring (KoMo) van het BKA toont bovendien aan dat er sprake is van een aanzienlijk dark number bij vijandigheden tegen ambtsdragers. Delicten tegen de politie stegen met 4,7 procent naar 5.144 gevallen, waarvan ongeveer een derde toe te schrijven is aan het domein PMK-links. De geweldsdelicten tegen politieagenten binnen het linkse spectrum namen daarbij met circa 45 procent toe naar 535 gevallen.
Duiding
Bondsminister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt beoordeelt de cijfers als uiting van een groeiende dreiging vanuit meerdere richtingen: zowel binnen het linkse als het rechtse spectrum stijgen de geweldsdelicten aanzienlijk. Hij wijst erop dat de linkse scene met een stijging van 42 procent bij geweldsdelicten een groeiende dreiging vormt, terwijl verreweg de meeste delicten nog altijd worden gepleegd door rechtse en rechts-extremistische daders – waarmee rechts-extremisme volgens Dobrindt het grootste actuele gevaar blijft.
BKA-president Holger Münch noemt sociale media een belangrijke aanjager van de maatschappelijke polarisatie. Via deze platforms worden haat, opruiing en propaganda verspreid, wat radicaliseringsprocessen versnelt en in het ergste geval leidt tot zware delicten in de fysieke wereld. Tegelijkertijd wijst Münch op een verscherpende dreiging van buitenaf door cyberaanvallen, spionage, sabotage en staatsterroristische activiteiten.
Voor de veiligheidsbranche en beheerders van openbare en gemeentelijke instellingen zijn deze ontwikkelingen relevant, omdat ze aantonen dat de gewelddadigheidsbereidheid jegens vertegenwoordigers van de staat, instellingen en maatschappelijke groepen toeneemt. Dit betreft niet alleen ambtsdragers en politie, maar ook objecten die verband houden met maatschappelijke conflictlijnen.
Praktijktips
- Gemeenten en openbare instellingen zouden de resultaten van de Kommunale Monitoring (KoMo) moeten aangrijpen om bestaande veiligheidsconcepten voor ambtsdragers en overheidsgebouwen te evalueren.
- Gezien het aanzienlijke dark number bij vijandigheden tegen ambtsdragers is een systematische registratie en melding van incidenten aan te bevelen, om dreigingssituaties realistisch te kunnen inschatten.
- Beheerders van publiek toegankelijke instellingen zouden de toename van queer- en vrouwvijandige delicten moeten meewegen in hun risicobeoordeling, met name bij evenementen met een relevante maatschappelijke context.
- Omdat een aanzienlijk deel van de haatcriminaliteit online plaatsvindt, zouden organisaties ook digitale communicatiekanalen moeten opnemen in hun veiligheidsmonitoring.
Vooruitblik
Het BKA kondigt aan de ontwikkeling van de criminaliteit nauwlettend te blijven volgen en de eigen recherche- en centrale-instantiecapaciteiten te versterken. Bondsminister Dobrindt benadrukte dat de Bondsregering zich verzet tegen elke vorm van extremisme en de instrumenten tegen extremistische dreigingen verder wil uitbreiden. Gezien de parallel stijgende dreiging van cyberaanvallen, spionage en sabotage valt te verwachten dat veiligheidsdiensten hun capaciteiten zowel in de fysieke als in de digitale ruimte verder zullen aanpassen. Voor de veiligheidsbranche zal dit waarschijnlijk betekenen dat beschermingsconcepten in de toekomst steeds meer beide dimensies – fysieke veiligheid en digitale preventie – gezamenlijk moeten aanpakken.
