Co się stało?
Rząd krajowy Bawarii zgłosił wyraźny wzrost politycznie motywowanych cyberataków pochodzących z Rosji, Chin i Korei Północnej. Podczas prezentacji tegorocznego raportu o stanie cyberbezpieczeństwa minister spraw wewnętrznych Joachim Herrmann (CSU) oświadczył w Monachium, że te trzy państwa są jednoznacznie głównymi sprawcami tego typu ataków. Hybrydowe zagrożenie wynikające ze szpiegostwa, sabotażu, dezinformacji i cyberataków osiągnęło według Herrmanna „niespotykany dotąd poziom”.
Zagraniczne służby wywiadowcze realizują przy tym kilka celów jednocześnie: pozyskiwanie informacji, wywieranie wpływu oraz sabotaż. Równolegle bawarska policja odnotowała w ubiegłym roku łącznie 49 468 przypadków cyberprzestępczości – wzrost o 1,7 procent w porównaniu z rokiem poprzednim.
Szczegóły
Spektrum odnotowanych przestępstw sięga od oszustw internetowych, przez wymuszenia i kradzież danych, aż po politycznie motywowane ataki zagranicznych służb wywiadowczych. Organy ścigania oraz prywatni dostawcy usług cyberbezpieczeństwa zgodnie zakładają, że liczba nieujawnionych przypadków jest wysoka – wiele incydentów prawdopodobnie w ogóle nie trafia do zgłoszenia.
Minister finansów Albert Füracker (CSU) uzupełnił te dane z technicznego punktu widzenia: Krajowy Urząd ds. Bezpieczeństwa w Technologii Informacyjnej zajął się w ubiegłym roku około 6000 „incydentami istotnymi dla bezpieczeństwa”. Dotyczyły one urzędów krajowych, gmin oraz operatorów infrastruktury krytycznej. Oznacza to wzrost o dziesięć procent w porównaniu z rokiem poprzednim. Füracker podkreślił ponadto zmianę jakościową ataków: „Ataki stały się wyraźnie szybsze i bardziej złożone”.
Kluczowym problemem pozostaje ściganie karne. Jak wynika z raportu, trudno ustalić, ilu podejrzanych zostaje ostatecznie zidentyfikowanych i skazanych. Od 2015 roku większymi sprawami zajmuje się Centralny Wydział ds. Cyberprzestępczości przy Prokuraturze Generalnej w Bambergu. Wymiar sprawiedliwości karnej nie prowadzi ponadto odrębnej statystyki dotyczącej cyberprzestępczości – ataki z sieci są przyporządkowywane do odpowiedniego czynu zabronionego, na przykład oszustwa czy wymuszenia, bez rozróżniania sprawców działających online od sprawców klasycznych. Według danych z raportu o cyberbezpieczeństwie 72 procent sprawców przebywa za granicą.
Analiza
Przedstawione dane wskazują na dwa równoległe trendy: z jednej strony stale rośnie klasyczna cyberprzestępczość o podłożu ekonomicznym – oszustwa, wymuszenia, kradzież danych. Z drugiej strony zaostrza się sytuacja zagrożenia wskutek sterowanych przez państwa ataków z Rosji, Chin i Korei Północnej, wymierzonych celowo w urzędy, infrastrukturę krytyczną i przedsiębiorstwa. To przenikanie się klasycznej przestępczości ze szpiegostwem i sabotażem o podłożu geopolitycznym sprawia, że sytuacja staje się bardziej złożona dla osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.
Minister sprawiedliwości Georg Eisenreich (CSU) wskazał na międzynarodowy wymiar problemu: ponieważ większość sprawców przebywa za granicą, niezbędna jest ścisła współpraca z partnerami takimi jak Interpol, Eurojust, Europol oraz inne służby wywiadowcze. Krajowe ściganie karne szybko osiąga swoje granice w przypadku transgranicznej cyberprzestępczości.
Dla operatorów infrastruktury krytycznej i urzędów zgłoszony dziesięcioprocentowy wzrost incydentów istotnych dla bezpieczeństwa oznacza, że powierzchnia ataku oraz szybkość ataków nadal rosną. Choć raport odnosi się przede wszystkim do ataków cyfrowych, rozwój sytuacji pokazuje, jak ważne jest całościowe podejście do bezpieczeństwa, łączące fizyczne i cyfrowe środki ochrony – na przykład gdy chodzi o ochronę wrażliwych serwerowni, kontrolę dostępu do infrastruktury IT czy zabezpieczenie punktów przekazania, takich jak Wardhub, w zintegrowanych systemach bezpieczeństwa.
Wskazówki praktyczne
- Przedsiębiorstwa i urzędy powinny w obliczu rosnącej złożoności i szybkości ataków regularnie sprawdzać i testować swoje procesy reagowania na incydenty.
- Ponieważ liczba nieujawnionych przypadków cyberprzestępczości jest wysoka, zaleca się konsekwentne zgłaszanie incydentów odpowiednim organom, aby umożliwić bardziej realistyczny obraz sytuacji i wesprzeć postępowania.
- Wobec wysokiego udziału sprawców przebywających za granicą organizacje powinny priorytetowo traktować prewencyjne środki techniczne, ponieważ późniejsze ściganie karne jest często możliwe jedynie w ograniczonym zakresie.
- Infrastruktura krytyczna i gminy powinny wykorzystać zgłoszony wzrost incydentów istotnych dla bezpieczeństwa jako okazję do weryfikacji istniejących koncepcji ochrony – również w obszarze bezpieczeństwa fizycznego, takich jak kontrola dostępu do serwerowni czy zabezpieczenie systemów wrzutni skarbcowych dla wrażliwych nośników danych.
- Ścisła koordynacja z krajowymi i międzynarodowymi partnerami, takimi jak Krajowy Urząd ds. Bezpieczeństwa w Technologii Informacyjnej, może pomóc w szybkim uzyskiwaniu aktualnych informacji o zagrożeniach.
Perspektywy
Minister spraw wewnętrznych Herrmann nie spodziewa się w tym roku spadku cyberprzestępczości, lecz raczej jej dalszego wzrostu. Rząd krajowy Bawarii stawia przy tym na połączenie wzmocnionej współpracy krajowej i międzynarodowej, między innymi z Interpolem, Eurojustem i Europolem, oraz rozbudowę Centralnego Wydziału ds. Cyberprzestępczości w Bambergu do zajmowania się szczególnie złożonymi przypadkami.
W obliczu rosnącej liczby incydentów istotnych dla bezpieczeństwa oraz postępującej profesjonalizacji napastników temat cyberbezpieczeństwa będzie zyskiwał na znaczeniu na szczeblu politycznym. Dla urzędów, gmin i operatorów infrastruktury krytycznej oznacza to, że inwestycje w prewencję, wykrywanie i reagowanie na cyberataki będą w dającej się przewidzieć przyszłości zyskiwać na znaczeniu – uzupełnione o ściślejsze powiązanie z fizycznymi środkami bezpieczeństwa, aby zamknąć luki w ochronie na styku świata cyfrowego i realnego.